Sekuentzia Didaktikoa

Legorretako eskolan Iratxo Xarmangarriak izeneko fitxak erabiltzen dituzte lana egiteko. Liburuxka bakoitza hiru unitatez osatzen da eta ikasturte osorako hiru liburuxka beharko lituzken arren, gurasoek lehenengo biak erosten dituzte. Hauek ikasturte hasieratik, Aste Santu arte irauten dute. Hortik aurrera, irakasleak sortzen dituen edo beste liburuxketako fitxekin lan egiten dute. Nik praktikak hasi nituenean bigarren liburuxka lantzen hasi ziren eta bertan “Panpina triste dago”, emozioak lantzeko; “Sagua erosketak egiten”, matematikak lantzeko; eta “Elefante jakingura”, ikasten ikasteko unitateak lantzen dituzte. Bertan ere hiru ipuin, familiarentzat informazioa, hiruhileko informazio aldizkaria eta CD bat ekartzen du, azken hau ipuin eta marrazkiz betea.

Aurreko astean hasi ginen bosgarren unitatearekin “Sagua erosketak egiten” izenekoa eta honetan oinarrituko naiz. Bertan identitate eta autonomia pertsonala, inguru fisikoa eta soziala, komunikazioa eta adierazpena lantzen dira.

Identitate eta autonomia pertsonalari dagokionez, lau helburu nagusi ditu:

Gorputzaren aukera eragileak arakatzea, horiek modu koordinatuan erabiliz eta eguneroko bizitzarako egoera desberdinetara egokituz.

Norberaren aukeren barruan, familia eta eskola ingurua zaintzearekin loturiko lanetan partaidetza aktiboa izatea.

Apurka-apurka, higienearekin loturiko ohiturak hartzea.

Trebetasun eragile konplexuetarako eta tresna txikiak erabiltzeko behar den begien eta eskuen arteko koordinazioa apurka-apurka garatzea.

Edukietan kontutan hartu behar dira jarrerazkoak, prozedurazkoak eta kontzeptuzkoak.

Jarrerazkoak:

• Higiene ohiturekin interesa eta zaletasuna sortu.
• Sentimenduak nahiz emozioak adierazteko eta gainontzekoekin partekatzeko interesa suspertu.
• Norberaren aukerekiko konfiantza eduki.
• Mugimenduen zehaztasuna hobetzeko ahalegina egin.
• Ikaskideei laguntza eskaintzearen aldeko jarrera sortu.

Prozedurazkoak:

• Espazio materialak eta higieneko nahiz garbiketako tresnak ondo eta modu autonomoan erabiltzen hasi.
• Emozioak eta sentimenduak apurka-apurka erregulatu.
• Ikaskideekiko eta pertsona helduekiko adiskidetasun sentimenduak adierazi.
• Begien eta eskuen arteko koordinazio gero eta handiagoa izan.
• Jarduera eragileetan muskuluen tonua eta postura poliki-poliki egokitu.
• Gorputzak egoera fisiologikoei dagokienez dituen beharrizanak gero eta hobeto kontrolatu.

Kontzeptuzkoak:

• Higiene eta garbitasun ohiturak barneratu.
• Norberaren sentimenduak eta emozioak plazaratu.
• Gorputzaren oinarrizko beharrizanak ikasi.

Inguru fisikoa eta sozialari dagokienez helburu eta eduki jakin batzuez osatuta dago. Helburua bost urratsez beteta dago:

Pertsonen lanaren garrantzia baloratzea, horiek egindako lanbide batzuk ezagutuz eta horiekiko interesa eta jakingura garatzea.

Haurrengan antolaketa sozial batekoak izatearen sentimendua sortzen hastea, bertako zerbitzu batzuk ezagutaraztea.

Inguru hurbilari erreparatzea (kalea) eta bertako elementu batzuk identifikatzea, baita horien funtzioak eta erabilerak ere; gainera, horiek zaintzearen aldeko jarrerak hartzen joatea.

Kontsumoarekin loturiko zerbitzu batzuk ezagutzea, inguruan aurkitzeko modukoak, eta horiek gizarterako duten garrantzia egiaztatzea.

Haurrei bide zirkulazioko arau batzuk errespetatzen eta onartzen irakastea.

Edukiak hiru bloketan banatzen dira.

Jarrerazkoak:

• Inguru garbien eta kutsadurarik gabekoen balorazioa.
• Gizarteko bizitzak eskainitako hobarien balorazioa.
• Profesionalekiko errespetu jarrera landu.
• Gure lurreko produktu berezi batzuk ezagutzeko interesa izan.

Prozedurazkoak:

• Inguruko gertakariei eta jazoerei erreparatzea.
• Material batzuk arakatzea eta manipulatzea.
• Gauzak bahatzea, manipulatzea eta konparatzea.
• Haurrengandik hurbil dauden lanbide batzuk identifikatzea.
• Kalean ikusten diren garraiobide batzuk ezagutzea.
• Lurreko produktu berezi batzuk zuzenean edo zeharka aztertzeko interesa izan.

Kontzeptuzkoak:

• Gizarte zerbitzu: Ertzaintza.
• Ospakizunak: Inauteriak.
• Bide segurtasuneko oinarrizko arauak.
• Kontsumoarekin loturiko elementuak eta lekuak: dendak, gauzak.
• Haurraren hurbileko ingurua: kalea.
• Garraiobideak; automobila, autobusa, bizikletak…
• Lurreko produktu berezi batzuk ezagutaraztea.
• Gure kulturako ohiko pertsonaia batzuk: sukaldaria.

Komunikazioa eta adierazpenari dagokionez helburu eta edukiz osatuta dago.

Helburuak:

Gauzak eta egoerak deskribatzea; gainera, behaketaren eta esperimentazioaren bidez, horien propietateak eta euren arteko erlazioak aurkitzea.

Komunikazio aukerak handitzea eta sormena garatzea, adierazpen bide desberdinetako teknikak eta baliabideak erabiliz.

Ahozko hizkuntza gainontzekoekiko komunikaziorako hizkuntzatzat baloratzea, eta modu gero eta argiagoan eta errazagoan erabiltzea.

Helduek irakurritako narrazio eta ipuinekiko interesa edukitzea.

Jarrerazko edukiak:

• Ahozko hizkuntzaren balorazioa, komunikaziorako baliabidetzat.
• Mezuak bigarren hizkuntzan ulertzearen eta sortzearen aldeko jarrera.
• Musika entzunaldiekiko jakingura.
• Plastikaren teknikak ezagutzeko interesa.
• Gauzak arakatzeko eta konparatzeko zaletasuna.
• Ahozko tradizioaren barruko adierazpenekiko interesa.

Prozedurazko edukiak:

• Espazioan gauzekiko duten kokalekua deskribatzea.
• Gauzak ezaugarrien arabera konparatzea.
• Collagea formekin eta koloreekin esperimentatzeko erabiltzea.
• Hiztegi ezaguna ondo erabiltzea eta hiztegi hori zenbait testuingurutan zabaltzea.
• Irudiak behatzea eta interpretatzea.
• Irakasleek eta ikaskideek eskolako egoeretan emandako azalpenak ulertzea.
• Zenbaki seriea gauzak zenbatzeko aplikatzea.
• Forma karratua identifikatzea eta beste forma batzuetatik bereiztea.
• Grafikoki adierazitako zenbatekoak konparatzea.
• Agur esateko gizartean ezarrita dauden moduak ondo erabiltzea.
• Helduek irakurritako testuak ulertzea.
• Sekuentziatan dauden irudiak apurka-apurka ulertzea.
• Pertsonak imitatzea eta adieraztea.
• Ahozko mezuak bigarren hizkuntzan ulertzea eta sortzea.

Kontzeptuzko edukiak:

• Ipuinak “Sagua erosketak egiten”, “Sagu tripontzia”.
• Ahozko hizkuntza eta komunikazio beharrizanak.
• Agur esateko gizartean ezarrita dauden moduak.
• Ahozko tradizioko testuak: olerkiak, kantak.
• Kaleko soinuak.
• Trazu bertikala eta horizontala.
• Plastika adierazpenaren teknikak eta materialak.
• Gauzen eta bildumen arteko erlazioak: loturak.
• Forma lauak: laukia eta zirkulua.
• Kokaleku espaziala: goian-behean.
• Propietateak: luzea-laburra.
• Kardinalak: 1 eta 2.
• Gauzen propietateak: kolorea eta neurria.
• Gorputzaren adierazpen aukerak.

Kontutan eduki behar da, unitate bakoitza girotzen dela leku edo inguru batean eta 5. unitate hau inauterietan oinarritzen da. Nire sekuentzi didaktikoa gai honetan oinarrituko da. Inauteri gaiak bi aste eraman gaitu. Sarrera fase moduan unitateari atxikituta dagoen “Sagua erosketak egiten” ipuina ordenadorean entzun eta ikusi dute ikasleek inauteriak gaiaren aurkezpen gisa. Ariketa hau hamabost minutuz egin dute. Umeei asko gustatzen zaie ordenadorean entzutea, normalki irakasleak kontatzen baitie ipuinak. Honekin batera, unitatean ere datorren inauteriei buruzko musika entzun dute. Musika korruan dauden bitartean landu dute eta astean hiru aldiz egin dute. Esan beharra dago, musikan ere inauteriak landu dituztela txarangaren musika entzunez eta dantzatuz, eta  musika honekiko eta inauteriez duten beraien aurre ezagutzak ateraz.

Garapen fasea bezala, inauteriko maskarak eta burukoak fitxetatik moztu eta nahi duten bezala apaindu dituzte. Hau eguneroko fitxen barruko orduan egin dute eta bi saio erabili dute lan hau egiteko. Honetarako unitateko fitxak, goraziak eta margoak beharrezkoak izan dituzte. Irakasleak ariketa honen bitartez inauteri giroan ikasleei barneratu nahi zien. Ondoren, denak korruan jarrita irakasleak galdetu die ea zertaz mozorrotu behar diren inauterietan, ea Tolosara joango diren edo beste urteetan egon al diren bertan… Beraien aurre ezagutzak kontutan hartzeko eta gaiaren parte izateko, beraz kasu honetan sarrera fasea ere ematen da.

Bi aste horietan, egunero ordu erdi hartuz, haur hezkuntzako gelakide guztiekin aritu gera gimnasioan mozorro egunerako dantza bat prestatzen. Lehenik ume guztiak ilaran jarri eta gero musikarekin dantzatu eta abestu dugu, egunero bi aldiz. Horretarako abestiaren CDa eta hau entzuteko gailua behar izan dugu. Ekintza honen bitartez hausnarketa fasea ematen da haurrek beren burua jadanik kokatzen dutelako inauterietan eta gertuago ikusten dutelako eskolan egiten den mozorroen jaialdia.

Azkenik, ostiral honetan mozorroen jaialdia iritsi da eta ikasleek eguerdian mozorrotuta etorri dira eskolara. Bertan eskola osoa Legorretako kaleetan zehar ibili dira toki jakin batzuetan talde bakoitzak beraiei dagozkien dantza eginez.  Ondoren, eskola osoa plazan bildu da, non guraso elkartekoek denentzat meriendak banatu dituzten. Ikus dezakegu ekoizpen/erabilera fasea eman dela bertan, umeek ikasi eta landu duten dena azken saio honetan garbi ikus baitaiteke.

Faseen gaia alde batera utziz eta fitxen gaiarekin segituz, garrantzitsua da bertan ere planteatzen dela irakurmenaren eta ahozko hizkuntzaren txokoa, jolas sinbolikoen txokoa sortzea. Nire ikastetxean ez dute alderdi hau kontutan asko hartzen, zeren umeek badute dagoeneko jolasteko txokoan bertan azaltzen diren  azpi txokoak: denda txokoa, ile apaindegi txokoa, ibilgailuen txokoa eta eraikuntzen txokoa. Hauetaz aparte, gelan ere sukalde txokoa, puzzle txokoa, ipuin txokoa, ordenadore txokoa eta panpinen txokoa dauzkagu. Esan beharra dago, ikasleek askotan objektu asko ez eduki arren edozer gauzetan jolasten direla, imajinazio handia baitute. Irakurmen eta ahozko hizkuntzaren txokoari dagokienez, irakasleak egunero irakurtzen die haurrei eta askotan gaiari loturiko ipuinak kontatzen dizkie. Egia da ere, noizbehinka, lantzen dituela argazkiak ikasleek ikasteko, ikusteko eta jabetzeko gure inguruan eta munduan dauden hainbat lurralde, jende, ohitura… Unitate bakoitzean oinarrizko gaia landu arren, zeharkako hainbat gai lantzen dira. Kasu honetan, indar gehien duen ikasgaia matematika da. Aldiz, zeharkako gaiak: osasun eta kontsumo hezkuntza, ingurumen hezkuntza, hezkuntza morala eta bake hezkuntza, aukera berdintasunerako hezkuntza eta bide hezkuntza. Zeharkako gai hauetan ikaslea da protagonista aktiboa.

Aipatutako alderdi guzti hauek lantzeko unitatea fitxaz beteta azaltzen zaigu. Kasu honetan hamasei fitxa dira, non egin beharrekoa ongi adierazita datorkion irakasleari bere gida liburuan. Fitxa hauen funtzioa normalki margotzeko edo itsasgarriak itsasteko dira, baina irakasleak noizbehinka goraziekin edo plastilinarekin egiteko lanak sartzen ditu. Horrela ikasleek beraien eskuen motrizitatea lantzen dute. Hasiera batean, fitxa hauek banaka egiteko dira eta guk horrela egiten ditugu, ikasle bakoitzari behar duen denbora emanez inongo mugarik ezarriz. Ala ere, ikasle gehienek azkar asko bukatzen dituzte lanak. Ariketa hauek pixka bat landuz gero, gida liburuan agertzen dira bakoitzari lotuta egin daitezkeen beste hainbat ariketa gehiago. Adibide moduan, unitate honetako ariketa bat azalduko dizuet eta berari buruz gida liburuan azaltzen dena. Bertan denda baten eskaparatea ageri da. Atea dagoen lekuan umeek saguen irudia duen itsasgarria itsatsi behar dute eta dendaren toldoa margotu behar dute era librean. Marrazki honen helburua unitateari dagokion ipuinarekiko interesa sustatzea eta sortzea da. Edukiak honako hauek dira:

1. Tradizio kulturaleko ahozko testuak: ipuinak.
2. Helduek kontaturiko ipuinen ulermena ematea.
3. Ipuinak kontatzeko zaletasuna eta interesa sortzea.

Prestakuntzako ariketak eskatzen du ipuina kontatzea eta ondoren, umeei galdeketa egitea (“Nolakoa zen sagua?”…) beraien ulermenaz jabetzeko. Azkenik, lehen aipatu ditudan beste ariketa batzuk ageri dira eta hauek dira fitxa honi dagozkionak:

1. Ipuina antzeztea.
2. Ipuinean agertzen diren animaliak imitatzea.
3. Sagua janztea: haurrei orban beltza margotuko diegu sudurrean, eta azpian bibotea.

Esan beharra daukat, nire gelan ez direla fitxari atxikituta datozen pauso guzti hauek zehatz-mehatz lantzen. Irakasleak askotan ariketaren egitekoa aldatzen du, ikasleentzat errepikakorra ez dadin izan, edo ariketa aberasten saiatzen da.

Unitateari dagokion hiztegia ere ageri da gida liburuan, non lanbideen izenak, ekintzak eta neurriei, formei dagozkien ezaugarriak ageri diren. Gaiari lotutako hainbat olerki, aho-korapilo eta igarkizunak ere ageri dira. Osagarri moduan, psikomotrizitateko, plastikako eta musikako hainbat ariketa daude bertan. Ariketa hauek ez dira ohikoak eguneroko lanetan, psikomotrizitatea eta musikako ikasgaiak aparte lantzen baitituzte. Hala ere, noizean behin, plastikako ariketak egiten dituzte gelan. Azkenik, familiarentzako informazioa eta ebaluazio irizpideak ageri dira, azken honek hauek kontutan hartzen dituelarik:

• Begiak eta eskuak gero eta hobeto koordinatzen dituen.
• Mugimendua eta jarrera egoera desberdinetara gero eta hobeto egokitzen dituen.
• Higieneko ohituretan gero eta autonomia handiago daukan.
• Kontsumoarekin loturiko gauza batzuk ezagutzen dituen.
• Hiri inguruko elementu batzuk ezagutzen dituen.
• Hurbileko inguruko garraiobide batzuk ezagutzen dituen.
• Bide segurtasuneko arau batzuk onartzen eta errespetatzen hasi den.
• Irudi grafiko batzuk interpretatzen dituen.
• Mezuak bigarren hizkuntzan ulertzearen eta sortzearen aldeko jarrera daukan.
• Ahozko mezuak bigarren hizkuntzan ulertzen eta sortzen dituen.
• Forma karratua ezagutzen duen.
• Nozio kuantitatiboa aplikatzen hasi den.
• Gauzen propietateak aurkitzeko interesa daukan.
• Agurra erabiltzen duen.

Irakaslearen esanetan, ebaluazioa behaketa konstantea da eta hau eguneroko gauza bat da, jarraia. Kontuan izan behar da ikasle bakoitzak bere erritmoa duela eta errespetatu egin behar da, baina lagundu behar zaio ikasturte bukaerarako aurrerapen batzuk edukitzen. Behaketa honetan, presente eduki behar dugu ea umeak koherentziaz parte hartzen duen eta hitz egiten duen, ea arreta mantentzen duen eta interesa, ea nolakoa den bere fitxen lanketa… Egia da ere, askotan haurrek ikasten dutela errepikapenaren, jolasaren edo eguneroko lanen bitartez. Ebaluaketa saioak abenduan, otsailean eta ekainean izaten dira.

Lehen aipatu dudan bezala, unitate hauetaz aparte, irakasleak hainbat fitxa sortzen ditu edo beste liburuxketatik hartzen ditu. Bere esanetan, oso garrantzitsua baita dibertsitatea eta hizkiak lantzea. Horretarako, hizkien fitxak txertatzen ditu ikasleek beraien formaz jabetzeko. Gainera, Aste Santu ondoren grafomotrizitate ariketak landuko dituzte, interes handia baitute beraien izenekin eta hizkiekin. Aipatu beharra daukat, dagoeneko gelan hiru ikasleek badakitela beraien izenak idazten.

Esan beharra dago, unitatetan datozen ipuinak nahiko xelebreak eta zozoak direla, adin txikiagoentzako baitirudite. Aldiz CDan datozen ipuinak, unitatetan datozenak diren arren, espektazio handiagoa sortzen dute ikasleen artean.

Kontutan eduki behar da, irakasleak beharrezkoa ikusten duela errutina bat umeak kokatzeko denbora-lekuan. Horretarako lehenengo orduan, goizeko bederatzietatik hamarretara, jolas librea izaten dute. Bertan ikus daitezke txokoetan jolasten diren talde malguak, binaka jolasten direnak edo bakarka egon nahiago duten ikasleak. Oso deigarria iruditu zait haurrek jolas sinbolikorako duten joera, oso ohikoa baita irakasleetan, sukaldarietan, gurasoetan… hauek jolasten ikustea. Pixa egin ondoren, korruan eserita arduradunaz gidatuta, asteko egunak, eguraldia, egutegiko zenbakiak, denen izenak, hizkiak… lantzen dituzte. Horretarako, gelako horman, umeen altuerara, tren bat dute asteko egunak idatzita dituena. Bertan asteko eguna eta egiten duen eguraldia jartzen dute. Izenak lantzeko, beraien izenen karteltxoak dituzte egunero zerrenda pasatzeko, non “etxe” eta “eskola” izeneko paneletan jartzen dituzten. Hauetaz aparte, arbelaren gainean itsatsita dituzte zenbaki eta hizkien txartelak beraientzat erreferente moduan edukitzeko. Tarte horretan, egunero dinamika aldatuz, koloreak, abizenak, zorion datak errepasatzen dituzte; abestiak kantatzen dituzte eta irudiak lantzen dituzte. Ariketa hauek ere korruan egiten dituzte, gero bakoitzari tokatzen zaionean erantzuten duen arren. Bertan uraren eta gailetaren banaketa ere ematen da, arduradunaren errespontsabilitatea delarik, ipuina entzunez. Ondoren, fitxaren azalpena etortzen da, lehenik ikasleen aurre ezagutzak kontutan hartuz eta errespetatuz. Hau dena goizeko hamarretatik hamaiketara ematen da, gutxi gora-behera. Azkenik,  musika ez baldin badute bideo gelara joaten dira, bertan gehienez ordu erdiz egoten gera umeak aspertzen baitira, ondoren patiora edo zuzenean patiora. Patioan ordu erdiz edo berrogeita bost minutuz egoten gera.

Nire ikuspegitik, hemen planteatu dudan sekuentzia didaktikoa egokia da baina ez legoke gaizki umeek esperimentazioa lantzeko hainbat ariketa edo saio sartzea, ala nola sukaldaritzako tailerren bat.

Elkarrekintza eta harremanak

Gelan mota askotako elkarrekintzak ematen dira.Lehenik, deiadarrena ikasleen artean ematen diren elkarrekintzak dira. Hauek oso anitzak eta aldagaitzak dira, zeren umeak beraien artean ondo ematen dira eta ez dute arazorik elkarren artean jolasteko. Honetaz aparte, kontuan hartu beharra dago ikasgelan ikus daitekeela hainbat bikote gustuko dutenak edo ohitura gehiago dutenak denbora asko beraien artean bakarrik igarotzeko. Hauetan adibiderik argiena batzuen kasuan hizkuntza da eta beste batzuetan famili berekoak izatea . Elkarrekintza hauetan garbi ikus daiteke zein den liderra eta zeintzuk dauden beraren menpe. Esan beharra dago ere, beti ez dela bera izaten. Adibide moduan aipa dezaket, lehengo astean bi neska jolasten ari ziren bitartean, Intza eta Maria, irakasleak esplikatu zidala beti Intzak esandakoa egiten duela Mariak, baina goiz artan alderantzizko jokaera zuten. Irakasleak ezagutarazi zidan portaera hori oso arraroa zela. Egunak pasa ala, jolas orduan beraiei begira egon naiz eta irakasleak arrazoia zuen, beti Intzak baitu lehenengo eta azkeneko hitza.

Bigarrenik ikasle eta irakaslearen arteko elkarrekintza daukagu. Bertan garbi ikus daiteke ikasleak irakaslearengan duen atxikimendua eta irakasleak honengan duen maitasuna eta errespetua. Gainera irakasleak umea bere osotasunean hartzen du eta onartzen du. Behar duen maitasuna emanez. Askotan ikasleek ez dute nahi gurasoengandik aldendu eta irakasleak haurra beregan hartu eta goxatzen du umeak behar duen arte. Bertan iniziatiba bien artean ematen da. Alde batetik, irakaslearengandik ikaslea motibatu, esplikazioak eman edo ikaslearengandik zerbait nahi duenean. Egia da ere, eguneroko ariketak edo fitxak egiterako orduan irakasleak duela iniziatiba. Beste aldetik, ikasleengandik irakaslearen atentzioa deitu nahi dutenean, zerbait ezin dutenean beraien kabuz egin edo zerbait egin nahi dutenean. Askotan mimo edo afektu bila daudenen ere irakasleengan jotzen dute eta iniziatiba mota hau askotan ematen da.

Azkenik ikasleek nirekin duten elkarrekintza dago. Praktikak hasi ditudanetik beraiengandik jaso dudan jarrera oso egokia eta ona dela iruditzen zait. Esan beharra daukat hasieran normala den bezala, lotsatuta zeudela baina orain andereño deitzen didatela eta galdetzen didatela ea zergatik ez dudan mantala erabiltzen. Bertan nik ikasleekiko dudan iniziatiba ere aurrekoaren berdina da. Ikasleek niregan duten iniziatiba garbi ikus daiteke umeek niregana gerturatzen direnean zerbait galdetu, esan, nirekin jolastu, nik zerbait beraiei azaldu edo besterik gabe beraiei maitasun pixka bat emateko garaian.

Ikasleen partaidetza orokorrean oso ona dela esan beharra daukat eta horrela ez denean irakaslea segituan atentzioa deitu edo motibatzen saiatzen da. Alde batetik, ikasleen parte hartze altua ariketak egiterako orduan, jolasteko garaian edo kantatzeko orduan ematen da gehienbat. Esan beharra dago, hau garbi ikusten dela musika eta psikomotrizitate ikasgaietan. Beste aldetik, beraien partaidetza baxua ipuinak irakurtzerakoan edo korruan esertzen direnean, eguneroko ariketak egiteko, (data, eguraldia, zenbakiak eta koloreak landu) nabarmentzen da gehien.

Irakasleen parte hartzea orokorrean ona da, zeren beti daude haurra motibatzen eta ahal duten heinean beraien beharrak asetzen saiatzen dira. Gainera, egiten duten ariketa edo aktibitate bakoitzean haurren aurre ezagutzak, motibazioa eta interesak kontuan hartu eta lantzen dituzte. Horretarako ariketa egiten hasi aurretik galdetzen die ea zer ikusten duten, nolakoa den…; beraiei bururatzen bazaie ariketa edo kantu bat, musika ikasgaiaren kasuan, irakasleak kasu egin eta ikasleek esandako ariketa egiten dute. Gainera kontuan hartu behar da ikastea gauza dibertigarria izan behar dela eta umeei ere parte hartzen utzi behar zaiela, denaren zentroa baita ikaslea.

Nire parte hartzea ikasgelan, nire ustetan, oso positiboa eta ona da beti bainago  laguntzeko prest eta saiatzen nahiz gauzak ahalik eta ongien egiten.

Gelan ematen diren harremanak, bere osotasunean, onak dira baina egia da ere hainbat gatazka sortzen direla. Gatazka hauek sortzen dira ume batek beste bati objektu bat kendu edo jotzerako orduan. Adibide moduan, lehengo egunean ikasle bat negarrez hasi zen beste ikasle batek eraikuntzetako pieza bat kendu zioenean. Hau ikusita, irakasleak galdetu zion ea zer gertatu zen. Pasatutakoa jakin ondoren, irakasleak pieza kendu zion ikasleari azaldu zion egin zuena gaizki zegoela eta hurrengoan gauzak eskatzeko.

Ni irakaslea izango banintz gatazka baten aurrean saiatuko nintzake lehenik gertatutakoa ulertzen eta ondoren irtenbide bat aurkitzen. Garrantzitsua da ere goran aipatu dudan adibidetako gatazketan horren eragilea den ikasleari azaltzea zer egin duen gaizki eta horrek ondorio txarrak dituela. Bestela umea ez da jabetuko egin duenaz. Ona izango litzateke ere hainbat metodo erabiltzea, jolas moduan, umea jabetzeko egin duenaz eta horrek zer ondorio ekar lezakeen. Adibide moduan, erabil genezake orri batzuk bertan aho eta belarri bat marraztua dutenak. Lehena, ahoarena, emango zaio gatazka sortu duenari gertatutakoaren bere bertsioa konta dezan. Bigarrena, belarriarena, emango diogu beste ikasle inplikatuari entzun dezan, baina bitarte horretan ezingo du hitz egin. Gero orriak aldatu egingo diegu, bestearen bertsioa entzuteko. Horrela ikasiko dute batak bestea errespetatzen eta biolentziaz aparte, bide asko daudela elkar ulertu eta gauzak konpontzeko.

1.go mintegirako lana: ikaste-irakaste prozesua IHPan

Ikastetxearen ezaugarriak:

Nik aukeratu dudan eskola praktikak egiteko Legorreta herrian kokatuta dagoen  Ugaro Herri Ikastetxea da. Ikastetxe hau Goierriko bailaran dago kokatuta eta bertan antolatzen diren ekintza eta ekimenetan partaide da, hala nola Agenda 21 proiektuan.

Legorreta herriaren ikastetxe bakarra da eta izaera publikoa du. Bertan 120 ikasle biltzen dira eta erraz ikus daiteke famili guztiek ikastetxearekiko lotura dutela haurren bitartez.

Herrian ematen diren dinamikak positiboak eta onak izaten direla esan behar da, ondorioz kultur maila eta integrazio maila nahiko ona dela esan genezake. Ospakizun eta ekimenetan parte hartzea nahiko zabala da eta herriak bizirik mantentzeko guraso elkartearekin batera hainbat jaialdi aurrera eramaten dira: gaztaina festa, talo festa, karnabalak…

Irakasleri mailan berriz esan behar da, ikastetxearen onerako izango litzatekeen finkotasunik ez dela , hala ere, hau aldatuko den esperantza ez dute galtzen.

Ikastetxea nolakoa den ikusteko, kontuan izan behar dira bere nortasun ezaugarriak, hauek direlarik:

• Irekia eta partehartzailea: ikaste komunitatea osatzen dugun giza talde guztiaren (ikasle, irakasle eta guraso) ahots eta nahiei erantzun nahi eta erantzungo diena. Barne dinamika partehartzaile horrek herriarekin eta bertako eragileekin loturak sendotzea eramango du. Herrian dauden erakunde, enpresa eta elkarteekin elkarlana sustatuz.
• Anitza: Gure ikastetxean aniztasuna ondorengo lau mailetan ematen dira.

1. Heziketa mailan→ Heziketa norbere garapen pertsonaltzat hartzen du. Ikastetxe publikoa da eta sentitzen da, ondorioz denona da eta haurra bere osotasunean hartzen da bere erlijio, arraza, sexu… baztertu gabe. Honekin batera, erlijio saioak jasotzeko eskubidea bermatzen da.
2. Etorkina den haurrari bere kultura eta nortasuna onartuko zaio eta euskal kultura eta euskalduntze prozesua bultzatuko zaio.
3. Antolamendu mailan→ Garrantzia handia ematen zaio aniztasunari ikasgai guztien aprendizaiarako elementu garrantzitsua baita.
4. Ebaluaketa mailan→ Ikastetxea guztion aurrerapen eta garapenerako tresna denez, giza talde guztien lana eta zeregina ebaluatuko da. Ebaluaketa ikuspegi eraikitzailetik emango da hobetze prozesu etengabea bultzatuz, ikastetxearen hobekuntza bat bilatuz.

• Ikasleen garapen integrala nahi duena: iritzi propioa garatzeko gaitasuna landuz eta baloreetan adieraziz; auto-estima, adiskidetasuna, lana eta esfortzuaren balioa, elkartasuna, tolerantzia, partizipazioa, konfiantza, justizia, erantzukizuna…

Hizkuntzari eta komunikazioari dagokionez, behar den garrantzia emango zaie.

• Berdintasunean oinarritzen den ikastetxea: ikasle guztiek dute eskubidea eta gaitasuna beren ikasketak behar bezala garatzeko eta emaitza onak lortzeko.
• Elkartasunean oinarritua: karitatea baino justizia eta elkartasun kontzeptuak ezarriko dituena. Munduan ematen diren injustiziaren adierazpenei aurre egiteko konpromisoa hartzen duena ekintza desberdinen bitartez.
• Hizkuntzen aberastasunean oinarritua: “D” ereduan oinarrituz, ikasleak euskararekiko eta euskal kulturarekiko errespetuan eta maitasunean heziko dituena. Kontuan eduki behar da ikasleen hizkuntza ezaugarriak kontutan hartzen direla.

Ingelerari dagokionez, irakaskuntza goiztiarra bultzatuko dugu, gauzatzen diren proiektu eta egitasmoetan parte hartuz.

• Lurra eta bertan bizi garen guztiekiko errespetuan oinarritua: konpromiso pertsonal eta komunitate mailakoei erantzungo dien giza talde bat izan nahi dugu. Esparru eta ekimen ezberdinetan parte hartuz. Gure gaurko jarduerak etorkizuna kaltetu ez dezan.
• Bakearen aldeko konpromisoan oinarritua: biolentziaren azalpen era guztien baztertzea bilatuko duena, elkarrizketan eta hitzaren balioa gailenduz. Denekiko tolerantzian, aniztasunean, hau da, errespetuan oinarrituriko ikastetxe bat.

Hasieran azaldu den Agenda 21 proiektua oso presente dago Ugaro Herri Ikastetxean. Bertan ingurumenaren aldeko ekintzak eta ekimenak bultzatzen dira. Ikastetxearen antolaketa burutzerakoan ikasleek dute lehentasuna, bere garapena ahalbidetzeko duen antolakuntza gure gain hartuz.

Orain arte esandako guztia kontutan hartuz, presente eduki behar dira ikastetxearen hezkuntza egitasmoak:

1. Ikasleek pertsona mailan egoki garatzeko gunea izan.
2. Ikasleen behar guztiei erantzun barne edota kanpo baliabideen bitartez.
3. Herritar guztien euskalduntze gunea izan.
4. Euskal kulturaren ezagutzan eta maitasunean ikasleak hezi.
5. Aniztasuna eta besteekiko tolerantzia.
6. Ikastetxea eta ingurunea lotu.
7. Hezkuntza komunitatea osatzen dugun sektore guztion partaidetza, elkarbizitza eta adiskidetasuna bultzatu.
8. Parte hartzea bultzatu eta bermatu herri mailan.
9. Irakasleriaren prestatze etengabearekin jarraitu.
10. Metodologia aktibo bat bultzatu ikerketa – ekintzazko printzipioetan oinarrituz.
11. Ikastetxeko alor guztiei buruzko barne ebaluaketa etengabea bultzatu.

Gelako ezaugarriak:

Hasteko 3-4 gela handia da eta oso ondo egokituta dago. Bertara sartzean atentzioa deitzen duen lehenengo gauza ezkerraldeko horman dagoen marrazkia da. Bertan herri bat agertzen da kolore biziz marraztua. Horma honen azpian apalak daude umeen altuerara puzzle, margo, haurren lanak… daudelarik.

Gelaren erdialdean lau mahai aurkitzen dira bere aulkiekin, hauetatik bi mahai itsatsita ageri dira eta beste biak sakabanatuta, ikasleak beraien lanak egiteko. Bere ezkerraldean jostailuen txokoa dago sukaldea, panpinak eta gainontzeko jostailuak daudelarik. Eskuinaldean leihoak daude patiora zuzenduak eta ordenagailu bat haurrek erabiltzeko, momentu honetan izorratuta dagoela. Aurrealdean irakaslearen mahaia eta apal bat daude, non haurrentzako liburuak dauden.

Gelaren ezkerraldeko horman arbela eta kortxozko panela dago eta hauen gainean zenbakien, letren eta animalien irudiak ageri dira, umeentzat erreferente bezala eguneroko lanean. Bertan ere, azpian cd irakurgailua, umeentzako arbel magnetikoa eta zakarrontziak daude.

Azkenik, esan beharra dago lurra kortxozkoa dela eta kalefakzioaz hornitutako gela dela.

Ikasleen ezaugarriak:

Nire gelan hamabost haur ditut hiru urtekoak eta gailentzekoa da, damakidan aste honetan behin bakarrik etorri direla denak. Umeak oso zoragarriak dira eta lehenengo egunetik oso ondo moldatu dira nirekin. Gainera batzuk hasi dira esaten ea zergatik ez daramaten mantala edo andereño deitzen. Esan beharra dago, gelan ez dagoela laguntza berezirik behar duen ikaslerik. Ahala ere, badaude ikasle batzuk arazo txikiak dituztenak, baina laguntzarik ez dutenak behar. Bi ikasle ditugu oraindik nahiko traketsak direnak hitz egiten. Horietako batek jateko arazo larriak ditu eta besteak bere alderdi motoreari begira oraindik ere nahiko traketsa da. Irakasleak bi haur hauekin ezin du gauza handirik egin, zeren haurra oraindik gaztea denez ikusi behar da ea denborarekin hobetzen den bere arazoa. Ala ere, irakasleak gurasoei eman dizkie hainbat aholku eta arketa umearekin lantzeko.

Bi kanpotar ere baditugu. Lehena errumaniar neska bat da, oraindik ez dena euskarara ohitu, zeren ez da askotan eskolara etortzen eta ez daki ez euskara ezta gaztelerarik. Bigarrena berriz, pakistandar mutil bat da. Hau pasatu den aste honetan hasi da gure eskolan eta bere hizkuntza eta ingelera bakarrik dakizki, baina ahala ere, irakaslea eta ni saiatzen gara era batera edo bestera berarekin komunikatzen.

Azkenik, ikasleekin bukatzeko, esan beharra dago denak oso ondo konpontzen direla klasean eta ez dela inor baztertzen. Esan nezake guztiz kontrakoa gertatzen dela, zeren bi etorkin ume hauen kasuan umeek gehiago gerturatzen dira hauengana eta betidanik elkar ezagutuko bazituzten bezala tratatzen dituzte.

Irakasleen ezaugarriak:

Nire gelako tutorea Itziar da eta praktikak hasi nintzen lehenengo egunetik, bere jarrera oso ona eta egokia dela iruditu zait. Azpimarratu beharra dago, denak aniztasunez, errespetuz eta maitasunez hartzen dituela eta beraien beharrei erantzuten saiatzen dela. Horretarako bakoitzari behar duen denbora ematen die ariketak edo lanak egiterakoan. Nirekin duen jarrera ere oso ona da eta beti dago gauzak esplikatzen eta laguntzen lasaitasunez.

Ikasleak Itziarrez gain, beste bi irakasle dituzte eta hauek Argia, musikako irakaslea eta Ibon, psikomotrizitateko irakaslea, dira.

Ikasleak musika astean bi egunetan edukitzen dute asteazken eta ostiral goizetan. Argiak klase hauetan edukitzen duen umeekiko jarrera maitasunean, errespetuan eta aniztasunean oinarritzen da. Bere lanean motibazioa da punturik garrantzitsuena, horregatik ikasleei galderak egiten dizkie beraien arreta mantentzeko eta klaseko parte sentiarazteko.

Ikasleak irriketan egoten dira psikomotrizitateko eguna iristeko eta ikasgai hau astelehen arratsaldeetan izaten dute. Ikasgai honetan Ibonen lana gehien bat haurrei behatzea da, ahal duen neurrian parterik hartu gabe. Bertan umeak dira protagonistak eta beraiei utzi behar zaie beraien kabuz ibiltzen eta irakaslea laguntzeko bakarrik dago.

Ikaste-irakaste prozesua:

Gelako dinamikan ageri den ikaste-irakaste prozesua oso errepikakorra eta errutinarra da, zeren irakaslearen esanetan, oso garrantzitsua da ikasleak ohitura batzuetara ohitzea. Horretarako egunero arduradunaz txandatzen dira eta bertan koloreak lantzen dituzte, denen izenak, zenbakiak, hizkiak, ipuinak…. Adibide moduan, esan dezaket egunero hamarretan denak korruan esertzen direla arbelari begira eta arduradunak egutegian tokatzen den egunean gomets bat itsasten duela. Bertan tren bat dute Zesario izeneko zizare batekin, non egunero asteko eguna eta eguraldia jartzen joaten diren. Honekin batera, irakasleak arduradunaren izena arbelean idazten du, ikasleek hizkiak zenbatzen dituzten bitartean, gero arduradunak beraientzako duten arbel magnetiko txikian bere izena idazten du letra magnetikoekin eta 0-9 zenbakiak ere jartzen ditu irakasleaz lagunduta. Ondoren arduradunak ikaskideen izenak itsasten ditu eskola eta etxe formako paneletan, beraiek ohartzeko zein dagoen bertan eta zein ez eta era berean izenak ikasteko. Arduradunak ipuin bat aukeratzen du irakasleak irakurtzeko. Bere azkenetako lana beste ikaskideei gailetak eta edalontziak, ura edateko, banatzea da.

Etapa honetako irakaskuntza garrantzitsuena haurra denborara eta lekura egokitzea da. Horregatik, lehen esan dudan bezala, egunero lantzen dituzte asteko egunak, zenbakiak, eguraldia eta beste hainbat gauza. Garrantzitsua da ere jakitea ikasgaiak errealitatearekin lotzen dituela irakasleak, hala nola hizkiak ikasterako orduan hauek beraien izenekin edo animaliekin lotzea.

Azkenik esan beharra dago haur batek ez duenean ariketa ulertzen, irakasleak ikasleei bultzatzen diela beraien artean laguntzera. Beraien artean asko ikasten baitute eta horrela beraien arteko harremana estutzen dute.

Nola jokatuko nuke irakaslea izango banintz?:

Lehenik eta behin, irakasle batek ingurua eta ikasleak ezagutu behar ditu. Ikasleen beharrak jakin eta asetzen saiatzea ere oso garrantzitsua da, bakoitza den bezalakoa onartuz. Horretarako kontutan hartu behar dira eta eman behar dira aniztasuna eta integrazioa.

Ahaztu ezin daiteken beste puntu garrantzitsu bat motibazioa da eta hau beti kontutan eduki behar dugu gure lanean, zeren beharrezko osagaia da ikasleen ikaskuntza garaian. Gainera jolasen bidez, adibidez, haurrak ikasten dituzte gauza gehienak motibaturik eta gozatuz, beraien saltsan.

Azkenik esan beharra dago ezin dezakegula ahaztu haurrekin lan egiterakoan nabarmengarriena, maitasuna. Hau oso alderdi inportantea da umeekin lan egiterakoan, umeek irakasleenganako atxikimendu bat sortu behar baitute eta hau ikasleentzat erreferente handia izango da beraien bizitzan. Ondorioz, erlazio hau bultzatu eta sortzeko nahitaezkoa da maitasuna. Esan beharra dago, nire kasuan behintzat, hau nahi gabean sortzen dela.

Zer aldatuko nuke?:

Egia esateko, nire ikastetxean ematen den errutina aldatuko nuke. Kontuan hartu behar da errutina ez dela txarra umeak hainbat gauza ikasteko, hala nola, asteko egunak. Baina dinamikotasunak ere garrantzia handia du, bestela haurrak aspertu daitezke. Behar bada eskulan gehiago sartuko nituzke, bestela nire gelan egiten diren jarduerekin oso ados nago. Azken finean ikasleak ez dituzte ordu asko igarotzen eskolan.